Home > Voor het vwo > Wetenschap in gewone woorden > Aardwetenschappen > Klimaat > relatie CO2 uitstoot Indonesië en klimaat

Klimaat dicteert hoeveelheid ontbossing en emissies van veenbranden in Indonesië

CO2 uitstoot Indonesië bepaald door én bepalend vóór klimaat


In droge jaren, gerelateerd aan El Niño, vindt ontbossing in Indonesië tot 15 keer sneller plaats dan tijdens natte La Niña jaren. Deze ontbossing vindt vaak plaats door het platbranden van oerwoud om plaats te maken voor palmolieplantages of andere soorten van landbouw. Bij dit soort bosbranden en gerelateerde veenbranden komt net zoveel CO2 vrij in Indonesië als door de verbranding van fossiele brandstoffen in Indonesië. Dr. Guido van der Werf en Prof. Dr. Han Dolman van de Vrije Universiteit Amsterdam en Dr. Wouter Peters van de Wageningen Universiteit en Research Centre publiceren dit samen met collega’s uit de VS, Engeland, en Indonesië begin december in het prestigieuze ‘Proceedings of the National Academy of Sciences’.

 PNAS Guido bosbrand
Bosbrand op Kalimantan, Indonesië 1997 (foto: F. Siegert) 
 

Satellietgegevens en computermodellen

Na de ongekend sterke El Niño van 1997-1998 verschenen er rapporten in wetenschappelijke literatuur en media over (bos)branden in Indonesië die grote hoeveelheden broeikasgassen in de atmosfeer brachten. Deze branden ontstaan veelal als bos verbrand wordt om ruimte te maken voor landbouw of palmolieplantages. Daarnaast is in Indonesië een grote hoeveelheid veengrond aanwezig. Hierin zijn vooral in het zuiden van Borneo drainagekanalen gegraven om water af te voeren, zodat het gebied ooit voor rijstbouw had kunnen dienen. Ook in deze gedraineerde veengebieden komen vaak branden voor.

PNAS Guido veenbrand
Veenbranden op Kalimantan, Indonesië 1997 (foto gemaakt door F. Siegert) 

Het was tot op heden niet gelukt om een betrouwbare schatting van de emissies van deze branden te maken. In een artikel dat deze week in het prestigieuze Proceedings of the National Academy of Sciences verschijnt, rapporteren de aardwetenschappers hoe ze gegevens van branden en van de concentratie koolmonoxide (CO) in de atmosfeer boven Indonesië koppelden met computermodellen van de atmosfeer en biogeochemie (interactie tussen atmosfeer, leven en bodem). Daarnaast berekenden ze ook voor een groot gedeelte van Borneo hoeveel bos er jaarlijks verdween. 

De totale CO2 uitstoot door branden in Indonesië bleek gemiddeld ongeveer even groot zijn als emissies van de verbranding van fossiele brandstoffen. Bovendien zijn ontbossing- en veenbranden veel meer vervuilend (vooral door veel meer vrijkomende fijnstof) dan uitstoot door het verbranden van fossiele brandstof. Deze vervuiling is geconcentreerd in het droge seizoen. Zeker tijdens droge jaren hangt in een groot gedeelte van Indonesië daardoor een dikke mist van fijnstof met nadelige gevolgen voor de gezondheid.

Slecht en goed nieuws

PNAS Guido satellietdata 
Satellietmetingen van branden (rood-geel) en neerslag (lengte van droge seizoen; wit is een lang droog seizoen, blauw is kort droog seizoen) in het El Niño jaar 2006.

 

Emissies en ontbossing in Borneo bleken sterk afhankelijk te zijn van jaarlijkse schommelingen in de hoeveelheid neerslag. Vooral het zuidelijke gedeelte van Borneo staat sterk onder invloed van de El Niño cyclus. Tijdens de El Niño jaren 2002 en 2006 waren emissies en ontbossing tot 30 respectievelijk 15 keer hoger dan tijdens het La Niña jaar 2000. Tijdens dat jaar viel elke maand neerslag waardoor het niet mogelijk was om vuur te gebruiken bij het ontbossen.

 

In Sumatra was de variatie in lengte van het droge seizoen kleiner en varieerde de CO2 uitstoot van branden dan ook minder van jaar tot jaar. Over de periode 2001-2006, waarover deze studie gedaan is, verdubbelden emissies in Sumatra echter. Een gedeelte kon verklaard worden uit grotere droogtes tijdens de 2e helft van de studieperiode, maar waarschijnlijk heeft ook de toegenomen vraag naar palmolie om uitstoot van CO2 in andere delen van de wereld te verlagen een rol gespeeld.

 

Naast het kwantificeren van de emissies en hoeveelheid ontbossing is de belangrijkste wetenschappelijke boodschap dat er in de toekomst een klimaat-koolstof terugkoppeling kan ontstaan in het onderzochte gebied. Terugkoppelingen zijn enorm belangrijk voor klimaatsverandering; de temperatuur toename door extra broeikasgassen in de atmosfeer is relatief laag maar kan versterkt worden door terugkoppelingen. De meeste klimaatsmodellen voorspellen minder neerslag in het droge seizoen in Indonesië in de toekomst. Mocht dit inderdaad gebeuren dan zullen emissies uit veenbranden en ontbossing waarschijnlijk ook toenemen, waardoor de concentratie broeikasgassen verder verhoogd wordt en het droge seizoen weer droger wordt. De relatie tussen droogte en emissies bleek sterk niet-lineair te zijn, wat betekent dat een kleine versterking van de intensiteit van een droogte emissies van branden sterk kan verhogen.

 

Het goede nieuws is dat dit een terugkoppeling is die door de mens gedreven wordt. Met mitigatieprojecten zoals het dempen van de drainagekanalen die in het veen aangelegd zijn, of internationale projecten om ontbossing tegen te gaan, kunnen emissies juist lager worden.

 

Links:

Dr. Guido van der Werf

Afdeling Hydrology and Geo-environmental Sciences 

PNAS Early Edition site waar het artikel zal verschijnen

© Copyright Vrije Universiteit Amsterdam
Direct naar:
Volg een VU Masterclass! Dagje Studeren

spamfuik@vu.nl