Home > Voor het vwo > Wetenschap in gewone woorden > Aardwetenschappen > Vulkanen > Merapi, Indonesia, voorjaar 2006

Geologische achtergrond bij een van de meest gevaarlijke vulkanen

De vulkaan Merapi is sinds het voorjaar van 2006 actief. Alles lijkt erop te wijzen dat er een grote uitbarsting gaat volgen, maar tot op heden is de grote klap (nog) niet gekomen. Op 13 juni werd de hoogste alarmfase (rood) weer teruggedraaid. De kans op een uitbarsting is de afgelopen dagen geslonken, zeggen vulkanologen.

Merapi vulkaan
De Merapi vulkaan  
 
De Indonesische archipel is een eilandenboog die zich heeft gevormd doordat twee platen (delen aardkorst) met elkaar in botsing zijn. Een van de twee, de Australische plaat, heeft een oceanische korst. Deze is zwaar en delft bij de botsing tussen de platen het onderspit. Met een paar centimeter per jaar, verdwijnt de plaat onder de Sundaplaat (waarop Indonesia ligt) de diepte in. Met de diepte neemt de temperatuur snel toe, waardoor de onderduikende plaat gedeeltelijk smelt. Het magma dat zich hier vormt, stijgt op en zorgt voor vulkaanuitbarstingen. Zo komt het dat de hele eilandenboog bezaaid is met vulkanen. 
  
Merapi topo-bathymetry Java
 
De Merapi is een van deze vulkanen. Het magma van de Merapi komt van gesmolten oceanische korst, inclusief water en oceaansediment (klei). Daardoor is het magma van deze vulkaan rijk aan silicium (Si). Dit chemische element kan lange ketens moleculen bouwen. Hoe meer er aanwezig is, des te taaier de magma. Hoe taaier de magma, des te meer druk kan er zich in het magma opbouwen door in het magma opgeloste gassen. En logischerwijs: als er meer druk in het magma kan opbouwen, des te heftiger de vulkaanuitbarsting die volgt.

Merapi 2006

Een supervulkaan in wording?
Het magma dat de Merapi voedt is sinds zijn ontstaan steeds rijker geworden aan silicium en dus steeds meer visceus. Daarmee zou de vulkaan dus steeds explosiever kunnen worden. Gelukkig is het magma echter arm aan gas, waardoor de druk in de vulkaan niet echt hoog oploopt.

De activiteit van de Merapi is wisselend. Op 15 mei was een kleine eruptie, maar die zette niet door. Op 8 juni ontsnapte weer een flinke gaswolk en dacht iedereen even dat het nu echt ging gebeuren.. maar weer niet. De Merapi is een van de meest actieve vulkanen van de eilandboog, met bekende uitbarstingen in 1985, 1986, 1989-1992 en 1994. Sommige waren actiever dan andere. Het kan dus ook zo zijn dat 2006 in de boeken gaat als opnieuw een onrustige periode rond de vulkaan.
 
Lees meer over wat de aardbeving op Java wel of niet te maken heeft met de Merapi!

© Copyright Vrije Universiteit Amsterdam
Direct naar:
Volg een VU Masterclass! Dagje Studeren

spamfuik@vu.nl